De afgelopen tijd hoor ik vaak dat Nederland op slot zit. Maar wie heeft de sleutel? Dat doet me denken aan dat oude liedje: ‘Wie heeft de sleutel van de jukebox?’ In dat nummer is de vraag wie de muziek weer kan laten spelen. In ons geval is de vraag: wie kan ons land weer in beweging brengen?
Het ironische is dat we met z’n allen zelf de deur op slot hebben gedaan. Met onze welvaart, onze ambities, onze manier van leven. Met het beste voor ogen hebben we gaandeweg een systeem opgebouwd dat nu piept en kraakt. En nu staan we met z’n allen voor die gesloten deur, ieder met een eigen reden om erdoorheen te willen. De boer vanwege het stikstofdossier. De bouw, die geraakt wordt door diezelfde stikstof. De netbeheerder, die nee moet verkopen aan wie wil verduurzamen. De burger, die meer wil en minder krijgt. Iedereen met zijn eigen urgentie, zijn eigen druk. Het is een vicieuze cirkel.
Stap terug doen
Maar misschien staan we daardoor juist massaal in de weg, en is er geen beweging in die gesloten deur te krijgen. Op dat moment hoor ik Bruce Springsteen op de radio zingen: One step up and two steps back.Misschien ligt daar het antwoord: we willen vooruit, maar vergeten soms dat een stap terug ook onderdeel is van de beweging. Soms is stilstaan – of zelfs achteruitgaan – nodig om weer koers te bepalen.
Misschien moeten we collectief een stap terug durven doen. Niet om te vertragen, maar om ruimte te maken: voor elkaar, voor samenwerking, voor een hernieuwde visie. Want die sleutel – die hebben we zelf in de hand. Zolang we allemaal tegelijk de deur willen openwrikken – op ons eigen moment, voor ons eigen doel – blijft ze dicht. Want deze deur open je niet alleen. Die open je samen. Of je blijft buiten.
Geen holle slogan
In de bouw zeggen we vaak: Bouwen doen we samen. En laten we eerlijk zijn: dat “bouwen doen we samen” mag geen holle slogan meer zijn. Dat móét de basis worden van hoe we als maatschappij omgaan met ruimte, grondstoffen, milieu én elkaar. Geen pleisters meer plakken, geen tijdelijke uitzonderingen, maar echte keuzes maken -onaangename waar nodig. Want pas als we de moed hebben om collectief te vertragen, krijgen we de lucht om weer écht te bouwen. Aan Nederland. Aan vertrouwen. Aan de toekomst.
